Vergeleken met de Verenigde Staten en Nederland schijnt de arbeidsproductiviteit op Curaçao laag te zijn. Maar deze aanname wordt niet ondersteund door deugdelijk onderzoek. Evenmin is er vergelijkend onderzoek gedaan in de regio. Met harde cijfers kunnen de Curaçaose werkgevers dan ook niet om de oren worden geslagen. Wachten op een onderzoek dat aantoont dat de arbeidsproductiviteit verschilt met elders heeft weinig zin. Beter is het zelf te bekijken hoe het is gesteld met de productiviteit in uw organisatie. Met als invalshoek: Waar liggen kansen voor verbetering?

Winst
Hoe meer een bedrijf produceert, hoe meer winst gemaakt kan worden. Dat lijkt zo klaar als een klontje. En productie is op Curaçao grotendeels mensenwerk. In veel organisaties zijn echter allerlei belemmerende factoren aanwezig waardoor werknemers niet optimaal kunnen werken. En dus produceren zij minder dan binnen hun vermogen ligt. Dat is zonde voor het bedrijf, maar ook voor de medewerkers zelf, die hierdoor wellicht persoonlijke groeimogelijkheden laten liggen.

Arbeidsproductiviteit in een bedrijf
Of u nu wilt of niet, waarschijnlijk bent u ongemerkt bezig met arbeidsproductiviteit. Het begrip heeft bijvoorbeeld invloed op het beloningsstelsel in uw organisatie. Denk maar aan de bonus voor de medewerker die in een jaar extra goed heeft gepresteerd. Ook bij de werkplanning krijgt u te maken met productiviteit: hoeveel taken kunnen per dag worden uitgevoerd? Zo zijn nog wel een aantal factoren te noemen waarbij u ongemerkt bezig bent met arbeidsproductiviteit.

Berekeningen
Arbeidsproductiviteit is gebaseerd op drie factoren: de toegevoegde waarde van een bedrijf, het kapitaal en de werknemers.
•          Toegevoegde waarde: de omzet minus de inkoop- en bedrijfskosten.
•          Kapitaal: de waarde van machines, gebouwen en apparatuur
•          Werknemers: totale loonkosten inclusief premies en bonussen.

Het kapitaal en de werknemers zorgen samen voor de productie en dus voor de uiteindelijke toegevoegde waarde. Hoe effectiever deze twee factoren die toegevoegde waarde realiseren, hoe hoger de productiviteit. Want als de toegevoegde waarde wordt gedeeld door de kapitaal- en werknemerskosten, dan komt de arbeidsproductiviteit te voorschijn. Zo’n getal op zich zelf zegt overigens weinig. Een vergelijking met de arbeidsproductiviteit in voorgaande jaren, of met gegevens van vergelijkbare ondernemingen (benchmarking) geeft pas betekenis aan dit cijfer.

Meten is weten
Een hoge productiviteit is belangrijk voor een organisatie. Zo blijft men de concurrentie voor. De organisatie die inefficiënt werkt, verliest het van de branchegenoot die het werk als een goed geoliede machine heeft georganiseerd. Productiviteit wordt in verschillende sectoren anders bekeken. Bij productieafdelingen is redelijk eenvoudig te meten hoeveel productie een medewerker per dag draait. Hij levert immers een aantal geproduceerde eenheden af. In dienstverlenende bedrijven is dit veel moeilijker. Een manier om hier toch te meten is per functie een taken-tijdlijst op te stellen. Op zo’n lijst wordt aangegeven wat een medewerker moet uitvoeren en hoeveel tijd daarvoor staat. Belangrijk hierbij is om rekening te houden met de omstandigheden waaronder wordt gewerkt en de manier waarop de activiteiten zijn georganiseerd. Een receptioniste die ook brieven moet uitwerken kan minder produceren dan een secretaresse die niet verantwoordelijk is voor het behandelen van inkomende telefoons en het ontvangen van gasten aan de balie.

Oorzaken lage arbeidsproductiviteit
Een van de grootste kostenposten is vaak het personeel. Het is dus belangrijk te zorgen dat zij in de tijd van de baas zoveel mogelijk produceren. Maar de efficiency laat soms te wensen over. Dit ligt lang niet altijd aan de medewerkers zelf. Verouderde apparatuur, een leidinggevende die zorgt voor onduidelijkheid en een slechte werksfeer vormen zo maar een greep uit een reeks van factoren die de hoogte van de arbeidsproductiviteit mede bepalen.

Oplossingen
Om de bedrijfsvoering effectiever te maken en daarmee de arbeidsproductiviteit te verhogen, kan een organisatie naar verschillende zaken kijken. Meestal zijn drie onderdelen belangrijk:

1. Techniek
Verouderde machines kunnen leiden tot minder productie. Ze gaan bijvoorbeeld vaker stuk, leveren een lagere kwaliteit of produceren minder. Ook de manier waarop wordt geproduceerd, de techniek zelf dus, kan verouderd zijn en daardoor zorgen voor een stuk inefficiëntie. Investeren en bij de tijd blijven, is het credo. Wat vroeger succesvol is gebleken, kan tegenwoordig hopeloos uit de tijd zijn. Ook als dit niet zo duidelijk zichtbaar is, kunnen kleine wijzigingen soms leiden tot meer productie. De directie die star vasthoudt aan het oude vertrouwde en niet openstaat voor vernieuwingen, speelt indirect een lage arbeidsproductiviteit in de kaart.

2. Organisatie
Wie productiever wil worden, dient ook naar zich zelf te kijken. Is de opzet en structuur van de organisatie nog wel optimaal? Hoe ziet het organisatieschema er uit? Vroeger was het misschien een ideaal plaatje, maar mogelijk zijn er ondertussen knelpunten ingeslopen. Is het voor iedereen duidelijk welke afdeling verantwoordelijk is voor welke taken? En is dit nog steeds de beste manier om het werk gedaan te krijgen? Allerlei vragen waarbij het management eens in de zoveel tijd stil zou moeten staan.

3. Personeel
Goed functionerende medewerkers blijven essentieel voor een hoge arbeidsproductiviteit. Het is dus heel belangrijk ervoor te zorgen dat medewerkers goed presteren. Maar mensen zijn geen computers die u met een druk op de knop aanzet. Zelfs in de mooiste werkomgeving met de nieuwste techniek kan de arbeidsproductiviteit door menselijke factoren onder de maat blijven.

Mensen presteren beter als ze het idee hebben dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen op hun werkzaamheden. De laatste jaren wordt daarom door deskundigen volop gepropageerd te werken met doelen. Het bepalen van organisatiedoelen wordt allereerst in de top gedaan. Vervolgens kunnen per afdeling afgeleide doelen worden geformuleerd. Op basis hiervan formuleert elke medewerker doelen die hij wil behalen. Zie ook de kaders "Doelen en productiviteit op Curaçao"  en "Doelen en productiviteit in Nederland".

Minstens zo belangrijk is het te zorgen voor bekwaam personeel. Permanente scholing is daarbij een must. Investeren in scholing levert op termijn resultaat op. Personeelsbeleid dat behalve aan personeelsadministratie ook brede aandacht schenkt aan onder meer scholing en andere aspecten, staat in veel organisaties op Curaçao nog in de kinderschoenen. Op het eerste gezicht levert zo’n personeelsbeleid ook geen geld op, sterker nog, het kost alleen maar geld. Deze gedachte is echter kortzichtig. Wie goed voor zijn personeel is en bewust hun loopbaan en functioneren plant en begeleidt, haalt op termijn alleen maar winst, namelijk medewerkers die met plezier doen waar ze goed in zijn en een optimale prestatie neerzetten.

Arbeidsproductiviteit en leiderschapsstijl
Dé stijl van leidinggeven die zorgt voor een hoge productiviteit is, helaas, niet te noemen. De manier waarop leiding gegeven wordt, is afhankelijk van de medewerker maar ook van de taken die worden uitgevoerd en de problemen die zich voordoen. In de ene functie heeft men te maken met taken die elke dag hetzelfde zijn, terwijl in een andere functie er elke dag verassingen zijn en de medewerker moet omgaan met onvoorziene gebeurtenissen. De uitdaging voor de leidinggevende is rekening te houden met al deze elementen en de medewerker zo te stimuleren dat de hoogst mogelijke productiviteit wordt behaald.

Bronnen:
“Poductiviteit, hoe meet je die?”
D. Stern in Gids voor Personeelsmanagement,
Informatie van Prof. Dr. H. Thierry

Oud, dus afdanken?
Sommige functies eisen veel van het lichaam. Hoe ouder, hoe meer moeite de mens heeft met het uitvoeren van fysieke taken. De benen worden strammer, de rug begint te protesteren waardoor de hoeveelheid uitgevoerd werk vermindert. Uit onderzoek naar de productiviteit van oudere werknemers komt naar voren dat bij het ouder worden, de prestaties niet altijd afnemen. Werknemers ‘op leeftijd’ zijn voor bepaalde soorten taken zelfs beter geschikt dan jongeren doordat ze meer kennis en ervaring hebben. Hierdoor kunnen ze fungeren als coach of mentor. Op die manier blijft allerlei kennis binnen het bedrijf bewaard. Doordat nieuwe medewerkers niet meer zelf zaken hoeven uit te vinden, wordt tevens tijd bespaard.

Doelen en productiviteit in Nederland
Ook in Nederland is er aandacht voor performance management. De werkgeversorganisatie AWVN  stimuleert haar leden te werken met het ‘Slimmer werken’ concept. ‘Slimmer werken’ gaat uit van zes punten waaraan elk bedrijf kan werken om de productiviteit te verhogen:
•    Organisatie van het werk
•    Gezondheidsmanagement
•    Kennis en employability
•    Arbeidsverhoudingen
•    Arbeidsparticipatie
•    Resultaatgericht belonen
Vooraanstaande bedrijven zijn aan de slag gegaan met het concept ‘Slimmer werken’. Zo koppelde het Koninklijk Tropeninstituut het behalen van afdelingsdoelen aan de eindejaarsuitkering. De doelen worden geformuleerd door alle afdelingsmedewerkers en zijn meetbaar. Na verloop van tijd treedt een positief competitiegevoel op tussen afdelingen. Iedereen wil de doelen graag halen. Dit vergroot de teamspirit en dat blijkt dus een bijkomend voordeel van deze methode.

Bron: Algemene Werkgeversvereniging Nederland