In de Verenigde Staten is het al een gewoonte en op ons eiland gebeurt het steeds vaker: werknemers met gezondheidsklachten die hun baas aanklagen wegens slechte arbeidsomstandigheden. Op Curaçao zijn de dienstverlenende sector en de overheid grote werkgevers. Vaak gaat het om kantoorbanen. Mensen werken aan hun bureau, achter een computer. Uit onderzoek blijkt dat de arbeidsomstandigheden de uitvoering van het werk beïnvloeden. Mensen die lange tijd veelal dezelfde handelingen verrichten, lopen het risico dat zij uitvallen met lichamelijke en/of psychische klachten. Vervelend voor hen, maar ook voor de werkgever, want ziektekosten, vervangingskosten en verlies aan productiviteit zijn het gevolg. Het is dus goed om de omstandigheden waaronder uw administratieve krachten werken, eens onder de loep te nemen.

Vijf W’s
De arbeidsomstandigheden kunnen worden verdeeld in vijf ‘W’s’:

Werktaken
Elke baan moet ten minste afwisseling in taken en in moeilijkheidsgraad bieden. Is dit niet aan de orde dan leidt het tot verlies aan concentratie en tot afstomping. Daarnaast is het heel belangrijk dat de medewerker invloed kan uitoefenen op zijn werk. Bijvoorbeeld door zelf te bepalen op welk tijdstip een taak wordt uitgevoerd.

Werktijden
Uit onderzoek komt naar voren dat men productiever wordt naarmate men meer pauzeert! Even afstand nemen van het werk vergroot namelijk de alertheid! Na elke tien minuten twintig seconden weg kijken, levert al resultaat op. Vijf tot tien minuten pauze na een uur achter de computer is belangrijk om gezondheidsklachten te voorkomen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, leidt overwerken niet tot meer productiviteit. Aan de concentratieduur en alertheid zijn grenzen verbonden. Wie deze overschrijdt, werkt minder snel en maakt meer fouten.

Werkdruk
Hoe drukker, hoe hoger de werklast die wordt ervaren. In plaats van meer te presteren, worden extra fouten gemaakt die later moeten worden gecorrigeerd. Anticiperen op drukke tijden is dan ook heel belangrijk. Het kunnen plannen, het stellen van prioriteiten en het schatten van taken, spelen hierbij een rol. Ook is het zinvol te leren omgaan met stress.

Werkwijze
De manier waarop de werknemer werkt, is nadrukkelijk zijn eigen verantwoordelijkheid. Hoe gaat hij met zijn werk om? Is de werknemer een perfectionist die alles heel goed wil doen? Dat kan de productiviteit belemmeren omdat alles tien keer wordt gecontroleerd op fouten. Of wil de werknemer graag zijn baas te vriend houden waardoor problemen worden verzwegen of taken niet worden uitgevoerd?

Werkhouding
De indeling van de werkplek is heel belangrijk voor de productiviteit.

Belangrijke zaken hierbij zijn:

• Temperatuur

Een airco die voor winterse temperaturen zorgt, verkrampt de schouders. Gevolgen zijn stijve schouders, hoofdpijn, verkoudheid en uiteindelijk ziekte. Te warm is ook niet bevorderlijk voor de productie. Het maakt het hoofd duf en slaperig.

• Lawaai

Luidruchtige collega’s of continu telefoongerinkel vergt veel van ons concentratievermogen. Het leidt af en vermoeit, waardoor de hoeveelheid werk die wordt verricht negatief wordt beïnvloed.

• Licht

Zonlicht dat direct in de ogen of op het beeldscherm valt, belemmert ons zicht.

• Geur

Chloordampen, de stank van verf of een andere penetrante geur is niet bevorderlijk voor een hoge productiviteit. Men kan zelfs onwel worden van onaangename lucht.
Onvoldoende zekerheid over de eigen positie
Zorgen beïnvloeden zowel concentratie als motivatie en daarmee de arbeidsproductiviteit. Het management kan hierop inspelen door duidelijkheid te geven over de toekomst van zowel het bedrijf als de individuele medewerker.

Arbeidsomstandigheden en de medewerker
Elke medewerker heeft een eigen verantwoordelijkheid als het gaat om de arbeidsomstandigheden. Ten eerste heeft de medewerker de taak om gebreken te signaleren en te rapporteren aan de leidinggevende. Maar ook als de arbeidsomstandigheden optimaal zijn, kunnen klachten optreden. Bijvoorbeeld als de werknemer adviezen over een juiste zithouding niet opvolgt. Het is dan ook belangrijk dat de medewerker op de goede manier omgaat met aanwezige apparatuur.

Hulp van buitenaf
Het kan lonend zijn een expert de arbeidsomstandigheden in uw bedrijf te laten beoordelen. Een ergotherapeut kan dit doen. Een ergotherapeut bekijkt de persoon en zijn omgeving als geheel. De arbeidsomstandigheden worden gezien als een gedeelde verantwoordelijkheid van werkgever en werknemer. Een ergotherapeut geeft voorlichting aan werknemers over de arbeidsomstandigheden. Daarnaast wordt gekeken naar opstelling en gebruik van apparatuur. Aanschaf van (duur) kantoormeubilair is lang niet altijd nodig. Een andere indeling van de kantoorruimte en het opvolgen van adviezen over een juiste werkhouding, leiden vaak al tot verbetering.

De juiste zithouding
Een ideale houding om de hele dag achter de computer te werken bestaat niet. De mens is nu eenmaal niet gemaakt om de hele dag te zitten. Om klachten te voorkomen is het belangrijk om de werkplek zo goed mogelijk in te richten. De taak van de medewerker is het om goed op de eigen houding te letten.

Enkele tips:

• Plaats het beeldscherm recht voor u, op armlengte afstand.
• De bovenkant van het scherm moet op ooghoogte staan.
• Stel de bureaustoel zo in, dat de voeten gemakkelijk plat op de grond gezet kunnen worden en zo dat de benen een hoek van 90 graden maken.
• Zet het toetsenbord recht voor u, op ellebooghoogte.
• Houdt de polsen tijdens het typen recht, vermijd een op of neergaande beweging.
• Gebruik een documenthouder om veelvuldige nekbuigingen te voorkomen.

Met dank aan Maaike Versteeg (524 2700).
Zij heeft haar eigen praktijk voor ergotherapie, Ergom. Op verzoek geeft zij voorlichting over arbeidsomstandigheden in uw bedrijf. Daarnaast is zij werkzaam als ergotherapeut bij het Revalidatiecentrum.
TIPS - Hoe verhoog ik de arbeidsproductiviteit op de afdeling?

• Neem een actieve pauze.
Ga echt even weg van de werkplek. Haal koffie of klets even met een collega die in een andere ruimte zit. Chatten of computerspelletjes tijdens de break, zorgen niet voor rust. Men blijft immers bezig met dezelfde lichaamsactiviteit als voor de pauze (zitten, het toetsenbord bewerken en naar een scherm kijken).

• Ga sporten en neem uw werknemers mee! Betaal bijvoorbeeld een gedeelte van het fitnessabonnement. Sporten zorgt voor een betere conditie en weerstand. Fit personeel presteert meer.

• Als uw bedrijf een kantine heeft, kijk dan eens naar het voedsel dat wordt aangeboden. Een zware, calorierijke lunch leidt tot de welbekende dip in de middaguren. Gapende medewerkers en een teruglopende productie zijn het gevolg. De frisdrankenautomaat is alleen verantwoordelijk voor een tijdelijke opleving. Door gezonde snacks, maaltijden en drank aan te bieden, probeert u in elk geval het eetpatroon te wijzigen.

• Zorg dat medewerkers na een uur computerwerk vijf tot tien minuten een actieve pauze nemen. Ga samen met hen wat rek- en strekoefeningen doen. In het begin is het wat onwennig om gezamenlijk met stijve vingers richting grond te buigen. Al die hilariteit is in elk geval bevorderlijk voor de sfeer op de afdeling.

• Drink veel water. Dat is goed voor de doorbloeding. Bovendien leidt het tot een gedwongen looppauze naar het toilet.

> Linda Taminiau