Als alles volgens planning verloopt, is er eind maart een document klaar dat de basis vormt voor een integraal arbeidsmarktbeleid voor Curaçao. Het document is het resultaat van een zogenoemde nationale dialoog die de afgelopen maanden is gevoerd over onze arbeids-markt. Bij de nationale dialoog zijn allerlei diensten en departementen betrokken, maar ook vakbonden, werkgeversorganisaties en andere stakeholders.
Ondanks onze hoge werkloosheidscijfers was er tot nu toe geen arbeidsmarktbeleid. Er is een meerjaren economisch plan van het eiland-gebied, maar geen beleid waarmee we de hoge werkloosheid probeerden aan te pakken en bijvoorbeeld zorgen dat scholieren een soepele start op de arbeidsmarkt kunnen hebben als ze van school komen.

Tegenstellingen
Via de stichting Plataforma Kòrsou na Trabou! is een analyse gemaakt van de situatie op de arbeidsmarkt waaruit de complexiteit van de materie ten volle blijkt. Alle uitdagingen en problemen hangen met elkaar samen, dus slechts één aspect oplossen helpt niet. Er is een brede aanpak nodig waarbij alle stappen goed op elkaar zijn afgestemd. Anders worden de vele tegenstellingen nog steeds niet tenietgedaan. Zo is bijvoorbeeld het beroepsonderwijs niet afgestemd op de arbeidsmarkt. De inhoud van het onderwijs wordt geheel bepaald door de scholen en schoolbesturen zelf, zonder dat aan het bedrijfsleven wordt gevraagd wat men eigenlijk nodig heeft. Dat leidt tot een curriculum dat lang niet altijd aansluit bij de praktijk en ook kiezen veel kinderen voor een opleiding waarvoor geen tot weinig werk beschikbaar is of komt.
Maar aan de andere kant hebben werkgevers geen duidelijk beeld van wat ze precies nodig hebben in kwantitatieve en kwalitatieve zin. De hospitality-sector heeft een quick scan gedaan en de aannemerssector een korte-termijnverkenning, maar verder is er in geen van de sectoren een helder beeld van de behoefte aan menskracht in de komende jaren. Een andere tegenstelling ligt op het terrein van de om-, her- en bijscholing van werk-nemers. Dat is dringend nodig op tal van vlakken om de productiviteit en de kennis up-to-date te houden. Maar er is niet alleen heel weinig beschikbaar aan opleidingen, er zijn ook geen voorzieningen voor in fiscale zin, of in de vorm van incentives voor werkgevers

Illegalen
De tegenstellingen stapelen zich verder op als we kijken naar de problematiek van mensen die illegaal op ons eiland verblijven. Ze stromen nog steeds toe en worden in grote getale ingezet voor allerlei werkzaamheden. Blijkbaar accepteren we met elkaar dat het normaal is om mensen illegaal in dienst te nemen, geen belastingen af te dragen en deze mensen niet te verzekeren voor ziektekosten. Exacte cijfers ontbreken, maar de indicatoren wijzen op zeker 15.000 mensen die hier illegaal werken. Het bestand aan werklozen op Curaçao bestaat uit circa negenduizend mensen, zo blijkt uit cijfers van DWI. Maar zij zijn voor het overgrote deel niet klaar om aan het werk te gaan of überhaupt niet op zoek naar werk, ondanks het feit dat er nu banen beschikbaar komen. Soms is jarenlange werkloosheid de oorzaak, of gebrek aan opleiding, maar vooral ook het systeem van sociale zekerheid zelf, met onderstand, subsidies en de PP-kaart, blijkt mensen vast te houden in werkloosheid, in plaats van hen te stimuleren tot opleiding en werk

Integrale aanpak
Er is een brede en integrale aanpak nodig voor de korte en lange termijn om de situatie te verbeteren. Daaraan is de afgelopen maanden gewerkt, beurtelings in kleine werkgroepen en in grotere plenaire sessies. Het resultaat zal een concept beleid voor de arbeidsmarkt zijn wat door het Bestuurscollege en de Eilandsraad moet worden geaccordeerd. In het beleid verwerkt zitten ‘hot potatoes’ zoals de omvorming van het onderstandsysteem - waaronder het sanctioneren van mensen die wel kunnen werken maar toch in de onderstand zitten -, het niveau van de minimumlonen, de ontslagwet en de productiviteit van werknemers.
Er ligt een mooie kans om op een afgewogen manier deze ‘hot potatoes’ met een gebalanceerd recept tot een smakelijke puree te maken die voor iedereen acceptabel is. Maar er zullen stukjes pika inzitten die het voor sommigen, met name politici, wellicht moeilijk te verteren maakt. Cruciaal is ook dat, al komen we tot een voor iedereen acceptabel recept, er een budget moet zijn om de benodigde boodschappen te kunnen gaan doen. En er is een strenge chef-kok nodig in de keuken die zorgt dat een en ander volgens recept en op tijd op tafel staat. Maar een goed recept biedt hoe dan ook het benodigde startpunt

>Tekst > Stella van Rijn