Een heldere koers uitzetten in je werk en in je leven is niet altijd makkelijk. Zeker niet als je vastloopt in je huidige baan of je maar moeilijk kunt kiezen uit al die carrièreopties die zich voordoen. Loopbaancoaching helpt daarbij en wint op Curaçao aan populariteit. Weinig bedrijven willen nog medewerkers die veertig jaar hetzelfde doen en steeds minder professionals nemen genoegen met een uitzichtloze baan. Waar je vroeger blij was dat je betaald werk had, zoeken professionals nu naar werk dat zo zinvol en passend mogelijk is. Dat is niet alleen in het eigen voordeel, maar ook in het voordeel van het bedrijf. Vooruitziende bedrijven die in een dynamische en concurrerende omgeving opereren, hebben behoefte aan flexibele en ontwikkelingsgerichte professionals en die professionals hebben op hun beurt behoefte aan groei en perspectief. Wie zich geen nieuwe kennis en kunde toeeigent of daar de kans toe krijgt, verstart en sterft professioneel gezien langzaam af. Wie zich wel verder wil ontwikkelen, zoekt naar meer diversiteit en diepgang in zijn huidige functie of naar een functie op hoger niveau. Een loopbaancoach ondersteunt en versnelt dit zoekproces en beheerst de instrumenten en vaardigheden om hier concreet mee aan de slag te gaan.

Het motief om een loopbaancoach te zoeken varieert. Stagnatie, het gevoel dat je niet verder komt, kan een belangrijke reden zijn. Wie ontevreden is met zijn huidige werk, positie of baas raakt gedemotiveerd en verliest energie. Wie eenmaal in de put zit, kan moeilijk over de rand kijken en een prangende vraag aan de loopbaancoach is vaak: ‘Help, ik zit vast, ik vind het niet leuk meer. Help mij met een nieuwe koers!’ Daarnaast is er de groep, die kampt met het dilemma ‘Help, ik kan teveel’. Deze professionals kunnen moeilijk kiezen uit alle carrièremogelijkheden die voorbij komen en zien iedere keus als een beperking. Staande op een carrièrekruispunt durven zij geen afslag te nemen, uit angst nooit te zullen ervaren wat er anders mogelijk was geweest. Naast deze vragen van schaarste en overvloed is er ook nog een derde groep met een ontwikkelingsgerichte vraag. Zij zoeken weloverwogen met hun loopbaancoach naar het antwoord op de vraag: ‘Wat wil ik, wat kan ik en welke koers past het beste bij mij in de levensfase waarin ik mij nu bevind?’

Loopbaanvragen en -dilemma’s komen voor in alle leeftijden en levensfasen en de behoefte om actief met je loopbaan bezig te zijn, raakt ook op Curaçao steeds meer geaccepteerd. Vaak zijn de thema’s waar professionals mee worstelen gelaagd. Aan de oppervlakte spelen vragen die te maken hebben met werk, tevredenheid en carrièreperspectief, maar een laag dieper sluimert niet zelden de onuitgesproken vraag: ‘Wat is mijn toegevoegde waarde in deze wereld en wat maakt mij werkelijk gelukkig?’ Veel werknemers kunnen prima zelf hun loopbaan uitstippelen, zeker als hun bedrijf dat stimuleert met loopbaanbeleid en carrièrepaden. Toch blijkt het in de praktijk lastig om jezelf op het diepste niveau te bevragen over wat je werkelijk motiveert. Een loopbaancoach kan dat wel en vraagt bewust door naar jouw diepste motivatoren. Hij verruimt het inzicht in jezelf en in de arbeidsmarkt, doordat hij vragen stelt die je op het spoor zetten van je eigen vitaliteit. Bovendien is een goede coach een onafhankelijke gesprekspartner die niet vanuit het organisatiebelang redeneert, maar jou als professional juist verder en breder leert kijken naar passende en verrassende werk/leven-combinaties en nieuwe carrièreperspectieven.

Een loopbaan begeleidingstraject bestaat uit een aantal samenhangende stappen en gespreksthema’s die uiteindelijk uitmonden in een nieuwe koers. Een traject begint vaak bij het verleden, waarbij je autobiografisch terugkijkt en belangrijke levensthema’s en waarden ontdekt die in jouw werk en leven leidend zijn (geweest), zoals bijvoorbeeld vrijheid, autonomie of juist ergens bij willen horen. Daarnaast onderzoek je met je coach welke patronen en gedragingen je in je leven en werk hebt ontwikkeld om bijvoorbeeld om te gaan met crises en stress en hoe functioneel of disfunctioneel deze patronen op dit moment nog zijn. Zo kan iemand die gewend was om weg te lopen van problemen omdat hij ze toch niet op kon lossen, nu meer gebaat zijn met het aangaan van de confrontatie, of iemand die heel goed voor zichzelf opkwam omdat niemand anders dat deed, nu meer profijt hebben van het begeleiden van anderen. Daarnaast kijk je bij loopbaanbegeleiding scherp naar de dingen die je energie geven of juist frustreren, naar je sterke en je zwakke kanten en naar de beperkingen die je ervaart en de kansen die je ziet in je huidige privé- en werksituatie. Vragen over werk en leven zijn vaak gerelateerd aan de specifieke levensfase waarin je verkeert. Een coach geeft hier inzicht in en helpt dromen te verwoorden en om te zetten in concrete acties en loopbaanstappen die passen bij ?de ambities en levensfase van de persoon.

Loopbaancoaching levert allerlei nieuwe inzichten op, over wat je motiveert en energie geeft, wat je demotiveert, over je sterke en zwakke kanten, je functionele- en disfunctionele overlevingsmechanismen en wat jij zinvol en waardevol vindt in je werk en in je leven. Bedrijven kunnen loopbaancoaching initiëren voor medewerkers die niet goed (genoeg) functioneren. De coaching is dan als het ware ‘probleemgestuurd’ en opgelegd. Maar de meeste professionals zien loopbaancoaching als een persoonlijke- en ontwikkelingsgerichte vraag die zowel hun werk als hun leven raakt. Zij zoeken zelf een geschikte coach en nemen soms de kosten voor eigen rekening. Gemiddeld duurt een loopbaanbegeleidingstraject drie maanden, verdeeld over zes gesprekken die tweewekelijks plaatsvinden. Tussentijds werkt de pro-?fessional meestal een halve dag per week aan opdrachten die door de coach worden aange-reikt. Wie dat te star vindt, kan een maat-werktraject afspreken, waarbij bijvoorbeeld een standaard koersonderzoek verder gaat met werk- en levensvragen die actueel zijn.

Het beroep van loopbaancoach is niet beschermd. Wie meent over voldoende wijsheid en levenservaring te beschikken, kan anderen coachen. Het voordeel van een gecertificeerde loopbaancoach is dat je er zeker van bent dat hij een aantal technieken en instrumenten kent en de vaardigheden beheerst om je in je eigen koersonderzoek te steunen. Nederland kent verschillende loopbaanopleidingen die leiden tot een erkend diploma (zie bijvoorbeeld www.loopbaan.nl). Een belangrijk onderdeel van deze opleidingen is dat de toekomstige loopbaancoach zelf ook een koersonderzoek ondergaat en eerst onder begeleiding een aantal professionals coacht, voordat hij daar zelfstandig mee verder gaat.

Loopbaancoaching neemt in Europa en Amerika een hoge vlucht en wordt gezien als een instrument om doelgericht je toekomst uit te zetten. Ambitieuze hoogvliegers krijgen vaak vanuit hun bedrijf de gelegenheid zo’n traject te volgen. Op Curaçao redeneren bedrijven en managers nog te vaak vanuit het kneuzenperspectief. ‘Als je gecoacht wordt, ben je mislukt of ben je in ieder geval niet goed genoeg, want een echte manager of professional kan het allemaal zelf.’ Dat is jammer en onterecht. Curaçaose professionals zouden naar mijn mening zeer gebaat zijn bij loopbaancoaching. Wie bewuste carrièrekeuzes maakt en uitgaat van zijn eigen wensen en capaciteiten, is vaak gemotiveerder en productiever binnen zijn arbeidsorganisatie. En wie geïnspireerd wordt door zijn werk, verzuimt minder en stimuleert anderen ook tot betere prestaties.
De scheidslijn tussen professionals die vastlopen of juist doorgroeien is minder duidelijk dan je op het eerste gezicht vermoedt. Vastlopen in je werk of organisatie kan een belangrijk en waardevol signaal zijn dat het tijd is voor een nieuwe koers. Een goede loopbaancoach zorgt dat je niet blijft hangen in dat ‘vastloopgevoel’, maar bewust stappen zet om door te groeien naar een com-binatie van werk en leven die inspireert en past bij je carrièrewensen en levensfase.

Loopbaan en levensfasen
Met het aannemen van personeel, het leiding geven aan professionals en het uitstippelen van carrières houden organisaties nog weinig rekening met de levensfase waarin medewerkers verkeren, terwijl onderzoek juist uitwijst dat die levensfase de werkbehoeften en carrièrewensen sterk beïnvloedt. Hoewel er meerdere indelingen mogelijk zijn, is een indeling per levensfase van tien jaren een handige en veel gebruikte ordening.
Tussen de twintig en dertig jaar hebben professionals behoefte aan dynamiek en uitdaging, zeer verschillende opdrachten krijgen, veel leren en mogelijkheden en grenzen verkennen van hun eigen capaciteiten en talenten

Tussen de dertig en veertig jaar staat hard werken en professionaliseren centraal, het specialiseren en verdiepen wat je doet, en met een steeds grotere zelfstandigheid en verantwoordelijkheid vormgeven aan ambities die je hebt.
 

Tussen de veertig en de vijftig jaar ligt de focus op consolideren wat je al hebt ontwikkeld. Je bent goed in je vak en wilt dat ook te gelde maken. Daarnaast speelt de midlifevraag een rol of dit het nu is en wordt de balans tussen leven en werk steeds belangrijker.
 

Tussen de vijftig en de zestig jaar, de laatste loopbaanfase, groeit de wens om kennis over te dragen en te geven, bijvoorbeeld door anderen te begeleiden en te stimuleren in hun eigen professionele ontwikkeling en meer te publiceren. Het is een fase van balans, bezinning en belangstelling voor mens en maatschappij.
Martin van den Blink, directeur van ‘Smart Sources’, is HRM adviseur, beleidsspecialist en gediplomeerd loopbaancoach. Hij volgde zijn opleiding tot loopbaancoach bij Advies-bureau Hoogendijk en coacht professionals met loopbaanvragen en (management) teams en organisaties die zich verder willen ontwikkelen en professionaliseren.

Voor meer informatie, artikelen en interviews zie www.smartsourcescaribbean.com

Verder surfen en lezen:
http://www.loopbaan.nl/">www.loopbaan.nl
www.loopbaanbegeleiding.startpagina.nl

Loopbaanzelfsturing. Bezieling en vitaliteit, Adriaan Hoogendijk, Uitgeverij Business Contact, 2003
Zelfontwikkeling. De beste mogelijkheden voor persoonlijke groei, Roy Martina e.a., Uitgeverij Andromeda, 2003
Doen! Nieuwe praktische inzichten voor verandering en groei, Ben Tiggelaar, Uitgeverij Het Spectrum, 2004

>Tekst Martin van den Blink